Fuar, İzmir Büyükşehir Belediyesi, Karşıyaka Belediyesi, Balçova Belediyesi ve Güzelbahçe Belediyesi'nin bu alandaki vizyoner çalışmalarını bir araya getirdi. Fuar ile eş zamanlı düzenlenen PAN Geriatrics Sempozyumu kapsamında gerçekleştirilen “Üçüncü Yaş Üniversitesi Deneyimleri” panelinde, yaşlılığın bir "el etek çekme" değil, aksine "aktif öğrenme ve sosyalleşme" dönemi olduğu vurgulandı.
"Üçüncü Yaş, Hayatın Dümenine Geçilen Altın Çağdır"
Panelin açılış konuşmasını yapan Fuar ve Sempozyum Düzenleme Kurulu Başkanı ve Türkiye Alzheimer Derneği (TAD) İzmir Şubesi Başkanı Prof. Dr. Sevnaz Şahin, 2016 yılında temelleri atılan "Ege 3. Yaş Üniversitesi" modelini anlattı. Şahin, yaşam evrelerini şu şekilde tanımladı:
"Birinci yaş çocukluk ve eğitim dönemini, ikinci yaş kariyer ve sorumlulukların olduğu yetişkinlik dönemini temsil eder. Üçüncü yaş, emeklilikten sonra başlayan ama kişinin hala aktif, üretken ve sağlıklı olduğu dönemi ifade ederken; dördüncü yaş bağımsızlığın azaldığı dönemi tanımlar. Üçüncü yaş, kişinin hayatının dümenine kendisinin geçtiği bir 'altın çağ'dır. 3. Yaş Üniversitesi'nin temel amacı; yalnızlıkla mücadele etmek, bilgi ve deneyimi paylaşmak, aktif yaşlanmayı desteklemek ve bilişsel/fiziksel sağlığı korumaktır. Bu model, yaşlıyı toplumda daha çok söz sahibi yapan bir güçlendirme (empowerment) modelidir. Dünyadaki ve Türkiye’deki Gelişim Bu model ilk olarak 1973 yılında Fransa'da Toulouse Üniversitesi'nde başlamıştır. 2000'li yıllarda İngiltere'ye sıçramış ve burada marka değeri kazanarak U3A (University of Third Age) ismini almıştır. Fransa modeli; bilgi akademisyenlerden öğrenciye aktarılır. İngiltere modelinde "Kendi kendine yardım" esastır; öğrenci bazen hoca, hoca bazen öğrenci olur. Türkiye’de ise 2008'de Bodrum'da Heredot Akademi ile başlamış, 2016'da Tazelenme Üniversitesi ve Ege 3. Yaş Üniversitesi ile devam etmiştir. Ege Modeli, Fransa ve İngiltere modellerinin bir karışımıdır. "İçimizdeki Cevherler" dersi ile öğrenciler kendi uzmanlık alanlarında ders verebilmektedir. Ege 3. Yaş Üniversitesi'ne kabul için üç şart vardır: 60 yaşın üzerinde olmak, devam zorunluluğu ve gönülden istemek. Üniversite bünyesinde 6 şube ve temsilcilik bulunmaktadır. Proje; Ege Geriatri Derneği, yerel yönetimler ve gönüllü akademisyenlerin desteğiyle yürütülmektedir. En zayıf halka finansal kısımdır çünkü düzenli bir kaynak yoktur ve çalışmalar amatörce, öğrenci destekleriyle sürdürülmektedir. Ege 3. Yaş Üniversitesi, 2023 yılında Uluslararası 3. Yaş Üniversiteleri Birliği'ne (AIUTA) tam üye olmuş ve Türkiye temsilcisi sıfatını kazanmıştır. AIUTA Başkanı François Vellas Türkiye'yi ziyaret ederek projenin gönüllülük esasına dayalı yapısına hayran kalmıştır. Bugüne kadar 360'a yakın hoca destek vermiş ve proje "Doctor Club" tarafından topluma hizmet ödülüne layık görülmüştür.”
Yerel Yönetimlerden Başarı Hikayeleri
Panelde İzmir’in farklı ilçelerinde faaliyet gösteren 3. yaş üniversitelerinin koordinatörleri, sahadaki deneyimlerini ve öğrencilerin dönüşüm hikayelerini paylaştı:
Ege 3. Yaş Üniversitesi (Osman Nuri Tartılacı): "2019-2025 yılları arasında 1828 öğrenci kaydettik. Pandemide teknoloji kullanmayı öğrendik. Gençlerle bir araya geldiğimiz projelerde gördük ki; 'Gençler hızlı gidebilir ama rotayı bilen yaşlılardır.' Burada artık menfaat ilişkisi yok, sadece safiyane dostluklar var."
Karşıyaka Belediyesi (Özge Güher Toksarı): "Pandemide Zoom üzerinden başladığımız eğitimlerde, 60 yaş üstü öğrencilerimize dijital okuryazarlık öğrettik. Öğrencilerimizin en büyük motivasyonu mezuniyet töreni; birçoğu sırf kep ve cübbe giyme hayaliyle kayıt yaptırıyor."
Balçova Belediyesi (Dr. Feryal Akşan): "Kasım 2024’te protokolümüzü imzaladık. Öğrencilerimiz artık kendi kitap kulüplerini kuruyor, sosyal sorumluluk projeleriyle çevre temizliği yapıyorlar. Bu, karşılıklı alışverişle büyüyen bir süreç."
İzmir Büyükşehir Belediyesi (Gülçin Şermeti): "Yoğun talep üzerine kura çekimi yapmak zorunda kaldık. Sağlık ve ilk yardım eğitimlerini merkeze alıyoruz. Kültürpark’ın avantajıyla sportif aktiviteleri 'zorunlu seçmeli' ders haline getirdik."
Güzelbahçe Belediyesi (Duygu Yılmaz): "Felsefeden hukuka, yaratıcı dramadan teknolojiye kadar geniş bir yelpazede ders veriyoruz. Öyle bir üniversite düşünün ki; öğrenciler tatil bile yapmak istemeden dönemin açılmasını bekliyor."
Aktif Yaşlanma İçin Ortak Vizyon
Panelin genelinde, 3. yaş üniversitelerinin sadece birer eğitim kurumu değil, aynı zamanda yaşlı bireylerin bilişsel ve fiziksel sağlığını koruyan, onları sosyal hayatın merkezinde tutan birer "yaşam alanı" olduğu tescillendi. Gönüllülük esasıyla yürüyen bu projelerin, Türkiye genelinde yaygınlaştırılmasının sağlıklı yaşlanma bilinci için kritik önem taşıdığı ifade edildi.
